ސިންދު ކޯރުގެ ނިޒާމުގައި ހިމެނެނީ މައިގަނޑު ހަ ކޯރެކެވެ. އެއީ އިންޑަސް، ޗެނާބް، ޖޭލަމް، ރާވީ، ބިއާސް އަދި ސަތުލަޖް އެވެ. މި ކޯރުތައް ދެމިގެންދަނީ އިންޑިއާ އާއި ޕާކިސްތާނުގެ ސަރަހައްދުތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ. މި ނިޒާމަކީ ސިންދު ކޯރުގެ އައްސޭރިފަށުގެ ސަރަހައްދުތަކުގައި ދިރިއުޅޭ އެތައް މިލިއަން ބަޔަކަށް ބޯފެނާއި، ދަނޑުވެރިކަމާއި، އަދި ކަރަންޓު އުފެއްދުމަށް ބޭނުންވާ މުހިންމު ވަސީލަތެކެވެ. 1947 ވަނަ އަހަރު އިނގިރޭސި އިންޑިއާ ބައިބައިވުމާއެކު، ސިންދު ކޯރުގެ ނިޒާމުވެސް އަލަށް އުފެދުނު ދެ ދައުލަތުގެ މެދުގައި ބެހިގެންދިޔައެވެ.

ޖިއޮގްރަފީ ގޮތުން އޮތް ހަގީގަތަކީ ސާފު ހަގީގަތެކެވެ. ކޯރުތައް ފެށޭ ހިސާބުގައި އޮތް ގައުމުގެ ހައިސިއްޔަތުން ގިނަ ކޯރުތަކުގެ ފެށޭ ސަރަހައްދު އޮތީ އިންޑިއާގައެވެ. ނަމަވެސް ޕާކިސްތާނުގެ ދަނޑުވެރިކަމުގެ މައި ހިތް ކަމުގައިވާ ޕަންޖާބުގެ ބިންތައް ބިނާވެފައި އޮތީ އިރުމަތިން އަންނަ ފެނުގެ މައްޗަށެވެ. އިންޑިއާގެ އަމިއްލަ ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތަކަށް، ހާއްސަކޮށް ޕަންޖާބާއި ރާޖަސްތާނަށް މި ކޯރުތަކުގެ ބޭނުން ޖެހިފައި އޮތް ނަމަވެސް، އަވަށްޓެރި ގައުމާއެކު އޮންނަ ގުޅުން ހަމަޖެއްސުމަށްޓަކައި އިންޑިއާ އިސްކަންދިނެވެ.

އަމިއްލަ ގައުމުގެ ބޮޑެތި ބޭނުންތަކަށްވުރެ ބޮޑަށް ދޫދިނުންތަކެއް ދީގެން، ވޯލްޑް ބޭންކުގެ މެދުވެރިކަމާއެކު 19 ސެޕްޓެމްބަރު 1960 ގައި އިންޑިއާއިން ޕާކިސްތާނާއެކު މި އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކުރިއެވެ.

މަޝްވަރާތައް:

މަޝްވަރާތަކުގެ މިސްރާބު ފެށުނީއްސުރެ ބައްޓަންވެފައި އޮތީ އިންޑިއާގެ ބުއްދިވެރި އަދި ބިނާކުރުވަނިވި ގޮތާއި، ޕާކިސްތާނުގެ ހައްދުފަހަނަޅާފައިވާ އަދި ބައެއް ފަހަރު ހަމަނުޖެހޭ ހުށަހެޅުންތަކުގެ މައްޗަށެވެ. މީގެ ނަތީޖާއަކަށްވީ އިންސާފުވެރި މިންގަނޑަށްވުރެ ބޮޑަށް ޕާކިސްތާނަށް ފައިދާވާ ގޮތަށް ކަންކަން ނިމުމެވެ. 5 ފެބްރުއަރީ 1954 ގައި ވޯލްޑް ބޭންކުން ހުށަހެޅި ފުރަތަމަ ހުށަހެޅުމުންވެސް މިކަން ސާފުވެއެވެ. އެ ހުށަހެޅުމުގައި އިންޑިއާއިން އެއްފަރާތުން ބޮޑެތި ދޫދިނުންތަކެއް ދޭން

އިންޑަސް އަދި ޗެނާބް ކޯރުގެ މަތީ ސަރަހައްދުގައި އިންޑިއާއިން ރާވާފައިވާ ހުރިހާ ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތަކެއް ހުއްޓާލައި، އޭގެ ފައިދާ ޕާކިސްތާނަށް ދިނުން:

ޗެނާބް ކޯރުން ގާތްގަނޑަކަށް 6 އެމް.އޭ.އެފްގެ ފެން ބޭނުންކުރުން އިންޑިއާއިން ދޫކޮށްލިއެވެ. މެރާލާ (މިހާރު ޕާކިސްތާނުގައިވާ ސަރަހައްދު) އިން ޗެނާބް ކޯރުގެ އެއްވެސް ފެނެއް އިންޑިއާއަށް ބޭނުން ނުކުރެއެވެ. ކަޗް ސަރަހައްދުގައި މި ކޯރުގެ ނިޒާމުން އެއްވެސް ފެނުގެ ތަރައްގީއެއް ކުރިއަށް ނުގެންދެވުނެވެ. މިފަދަ ބޮޑެތި ހުރަސްތަކެއް ހުރި ނަމަވެސް، މައްސަލަ އަވަހަށް ހައްލުކުރުމުގެ އިހުލާސްތެރި ނިޔަތުގައި އިންޑިއާއިން ވަގުތުން އެ ހުށަހެޅުން ގަބޫލުކުރިއެވެ.

ނަމަވެސް ޕާކިސްތާނުން މިކަން ގަބޫލުކުރުން ފަސް އަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަހަށް ލަސްކޮށް، އެއްބަސްވީ 22 ޑިސެމްބަރު 1958 ގައެވެ. އިންޑިއާގެ މި ހެޔޮނިޔަތުގެ ނަތީޖާއަކަށްވީ އިންޑިއާގެ މައްޗަށް ހުރަސްތައް އެޅިފައި އޮތްއިރު، ޕާކިސްތާނުން އެއްވެސް ހުރަހެއް ނެތި ހުޅަނގުގެ ކޯރުތަކުގެ ބޭނުން ހިފަމުން ދިއުމެވެ. ހުރަސް އެޅުމުން ފައިދާވާކަމާއި އެއްބާރުލުން ދިނުމުން ގެއްލުންވާކަމުގެ ފިލާވަޅު ޕާކިސްތާނުން ދަސްކުރިއެވެ. އަދި އޭގެ ފަހުން މިއަދާ ހަމައަށްވެސް އެ ގައުމުން އަމަލުކުރަމުންދަނީ އެ އުސޫލުންނެވެ.

އިންޑިއާއަށް ގެއްލުނު އެއްޗެއް:

ގުރުބާނީގެ މިންވަރު 3.1 ފެން ބެހިގެންދިޔަ ގޮތް މި މުއާހަދާގެ ދަށުން ފެން ބަހާލި ގޮތުން، އިރުމަތީ ތިން ކޯރު ކަމަށްވާ ސަތުލަޖް، ބިއާސް އަދި ރާވީގެ ފުރިހަމަ ހައްގު އިންޑިއާއަށް ލިބުނުއިރު، ހުޅަނގު ތިން ކޯރު ކަމަށްވާ އިންޑަސް، ޗެނާބް އަދި ޖޭލަމްގެ ހައްގު ލިބުނީ ޕާކިސްތާނަށެވެ.

އިންޑިއާގެ ސަރަހައްދުގެ ތެރޭގައި ހުރި ހުޅަނގު ކޯރުތަކުގެ ފެން، ބޭނުންކޮށް ހުސްނުވާނެ ފަދަ ވަކި ހާއްސަ ކަންކަމަށް (މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ކޯރުގެ އޮހޭ ފެނުން ކަރަންޓު އުފެއްދުމަށް) ބޭނުންކުރުމުގެ ހުއްދަ އިންޑިއާއަށް ދެވުނެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ފަރުމާކުރުމާއި ހިންގުމުގެ ގޮތުން ހަރުކަށި ހުރަސްތަކަކާ އެކުގައެވެ. ފެނުގެ މިންވަރަށް ބަލާއިރު، އިންޑިއާއަށް ލިބުނު އިރުމަތީ ކޯރުތަކުގައި އަހަރަކު އޮހެނީ ގާތްގަނޑަކަށް 33 މިލިއަން އޭކަރ-ފީޓްއެވެ.

ނަމަވެސް ޕާކިސްތާނަށް ލިބުނު ހުޅަނގު ކޯރުތަކުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 135 އެމްއޭއެފް އޮހެއެވެ. މިއީ މުޅި ނިޒާމުގެ ފެނުގެ ގާތްގަނޑަކަށް 80 އިންސައްތައެވެ. އިންޑިއާއަށް ލިބުނީ އެންމެ 20 އިންސައްތައެވެ. އެއީ މާ ބޮޑު ހުޅަނގުގެ ނިޒާމުގެ ހުރިހާ ހައްގަކުން އަތްދޮވެލުމުގެ ބަދަލުގައެވެ.

އެންމެ މުހިންމު ނުކުތާއަކީ، މި އެއްބަސްވުމުގެ ސަބަބުން އިންޑިއާއަށް އަލަށް ލިބުނު ފެނެއް ނެތް ކަމެވެ. އިންޑިއާއަށް ލިބުނުހާވެސް އެއްޗަކީ، ކުރިންވެސް ބޭނުންކުރަމުން އައި ފެނުގެ މިންވަރަށް ރަސްމީ އިއުތިރާފެއް ލިބުމެވެ. އެއީ މާ ބޮޑު ހުޅަނގުގެ ނިޒާމުގެ ހުރިހާ ދައުވާއެއް ދޫކޮށްލުމަށްފަހުގައެވެ.

މާލީ ގޮތުން ދޫކުރި ދޫކުރުން:

ފެން ދޫކޮށްލުމަށް ފައިސާ ދެއްކުން މި މުއާހަދާގައި ހިމެނޭ އެންމެ އާދަޔާ ހިލާފު ކަމަކީ މާލީ މާއްދާއެވެ. ޕާކިސްތާނުން ހިފާފައިވާ ކަޝްމީރުގެ ސަރަހައްދުގައި ފެނުގެ ވަސީލަތްތައް ބިނާކުރުމަށްޓަކައި، ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 62 މިލިއަން ޕައުންޑް (މިހާރުގެ އަގުން ނަމަ ގާތްގަނޑަކަށް 2.5 ބިލިއަން ޑޮލަރު) ޕާކިސްތާނަށް ދިނުމަށް އިންޑިއާއިން އެއްބަސްވިއެވެ.

މިއީ މުޅި ނިޒާމުގެ ބޮޑުބައި ދޫކޮށްލި ގައުމުން، އެކަން ކުރުމުގެ "ޝަރަފު" ހޯދުމަށްޓަކައި ތިރީގައި އޮތް ގައުމަށް އިތުރަށް ފައިސާ ދެއްކި، ދުނިޔޭގައިވެސް މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަ ފަދަ މިސާލެކެވެ. ފެން ބެހުމުގެ އަސާސީ މައްސަލައިގައި ޕާކިސްތާނަށް ބޮޑަށް ފައިދާވާ ގޮތަށް އޮތް މި އެއްބަސްވުން ޕާކިސްތާނުން ގަބޫލުކުރުމަށްޓަކައި، އިންޑިއާއިން ވަނީ އެ ގައުމަށް މާލީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދީފައެވެ.

މުއާހަދާގެ އޮނިގަނޑުގައި ހުރި ބޭއިންސާފުކަން އިންޑިއާއަށް އެކަނި އޮތް އެއްފަރާތް ނުކަތާ ހުރަސްތައް މި މުއާހަދާގެ ދަށުން ހުޅަނގު ކޯރުތައް ބޭނުންކުރުމުގައި އިންޑިއާއަށް ހާއްސަ ފަރުމާކުރުމާއި ހިންގުމުގެ ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިކުރެއެވެ. ނަމަވެސް ޕާކިސްތާނުގެ ފަރާތުން މިފަދަ އެއްވެސް އިލްތިޒާމެއް ނޯވެއެވެ.

އިންޑިއާގެ ސަރަހައްދުގައި ދަނޑުވެރިކަމަށް ފެން ދޫކުރެވޭނީ ވަކި މިންވަރެއްގެ ސަރަހައްދަކަށެވެ. ހުޅަނގު ކޯރުތަކުގައި ފެން ރައްކާކުރާ އެއްވެސް ތަނެއްގައި ބެހެއްޓޭނެ ފެނުގެ މިންވަރަށް ހަރުކަށި އިންތަކެއް ހުރެއެވެ. ހުޅަނގު ކޯރުތަކުގައި ހަދާ ކަރަންޓު އުފައްދާ މަރުކަޒުތައް ފަރުމާކުރަންޖެހެނީ ވަކި ހާއްސަ މިންގަނޑުތަކަކަށެވެ.

މީގެ ތެރޭގައި ފެން ހިފެހެއްޓުމާއި ރައްކާކުރުމުގެ ގާބިލުކަމަށް ހުރަސްތައް ހިމެނެއެވެ. މި ހުރަސްތަކަކީ ހަމައެކަނި އެއް ފަރާތަކަށް އޮތް ހުރަސްތަކެކެވެ. މީގެ ސަބަބުން އިންޑިއާގެ އަމިއްލަ ސަރަހައްދުގައި ހުރި ވަސީލަތްތައް ގާނޫނީ ގޮތުން ތަރައްގީކުރުމަށް ހުރަސްއެޅޭއިރު، ޕާކިސްތާނުގެ މައްޗަށް މިފަދަ އެއްވެސް ހާމަކަން ބޮޑު ނުވަތަ ހުރަސްއަޅާ އުސޫލެއް ނޯވެއެވެ.

މީގެ ނަތީޖާއަކީ، ކޯރުގެ މަތީގައި އޮތް ގައުމު (އިންޑިއާ) އަކީ ބަލަހައްޓައި ކޮންޓްރޯލް ކުރަންޖެހޭ ފަރާތެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައި، ތިރީގައި އޮތް ގައުމަށް އެއްވެސް ހުރަހެއް ނެތި ފެން ލިބޭނެކަން ކަށަވަރުކޮށްދޭ މުއާހަދާއަކަށް މިއެެއްބަސްވުން ވުމެވެ.

އިންޑިއާގެ ތަރައްޤީއަށް ނިޒާމީ ގޮތެއްގައި ހުރަސްއެޅުން:

މި މުޢާހަދާގައި ސޮއިކުރި ފަހުން، ޕާކިސްތާނުން ވަނީ އޭގައިވާ މައްސަލަ ހައްލުކުރުމުގެ މާއްދާތަކަކީ، ޙަޤީޤީ މައްސަލަ ހައްލުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް ލަސްކުރުމަށާއި ހުރަސްއެޅުމަށް ބޭނުންކުރާ އިސްތިރާތީޖީ ހަތިޔާރަކަށް ހަދާފައެވެ.

ހުޅަނގު ކޯރުތަކުގައި އިންޑިއާއިން ހުށަހެޅި ގާތްގަނޑަކަށް ކޮންމެ ބޮޑު ހައިޑްރޯޕަވަރ މަޝްރޫޢަކަށް މުޢާހަދާގެ ދަށުން ސަރީޙަކޮށް ހުއްދަދީފައިވާ މަޝްރޫޢުތަކަށް ވެސް ޕާކިސްތާނުން ވަނީ ރަސްމީކޮށް އިޢުތިރާޒުކޮށް، ފަންނީ ގޮތުން ގޮންޖަހައި، ނުވަތަ އާބިޓްރޭޝަނަށް ހުށަހަޅާފައެވެ.

ބަގްލިހާރު، ކިޝަންގަންގާ، ޕަކަލް ދުލް، އަދި ތުލްބުލް ފަދަ މަޝްރޫޢުތަކަށް ޕާކިސްތާނުން ވަނީ ދިގު މުއްދަތަކަށް ގޮންޖަހާފައެވެ. ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި، އިންޑިއާގެ މަޝްރޫޢުތަކުގެ ސަބަބުން ފެން ދައުރުވުން ކޮންޓްރޯލްކުރުމަށާއި ފެންބޮޑުވުން ކުޑަކުރުމަށް ލިބޭނެ ފައިދާތައް ޕާކިސްތާނުން ގަބޫލުކުރާ ހިނދުވެސް، އެ މަޝްރޫޢުތަކާ ދެކޮޅު ހަދައެވެ.

މި އުސޫލުން އެނގެނީ ޕާކިސްތާނުގެ އިޢުތިރާޒުތަކަކީ މުޢާހަދާއަށް އަމަލުކުރުމާ ގުޅޭ ކަންކަމަށްވުރެ ބޮޑަށް، ޤާނޫނީ ގޮތުން ކޮންމެ ގޮތަކަށް އޮތް ނަމަވެސް، ޖައްމޫ އަދި ކަޝްމީރުގައި އިންޑިއާއިން ކުރާ ތަރައްޤީ ހުއްޓުވުމަށް ކުރާ ކަންކަން ކަމެވެ.

"ފެނުގެ ހަނގުރާމަ"ގެ ފަލްސަފާ އަދި އެ ބޭނުންކުރުން ޕާކިސްތާނުން ވަނީ އިންޑިއާއިން މުޢާހަދާއަށް ފުރިހަމައަށް ބޯލަނބަމުންދާ ދިއުމުގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނަގައި، ބައިނަލްއަޤްވާމީ މައިދާނުގައި އިންޑިއާއަކީ "ފެނުގެ އުދުވާނެއް"ގެ ގޮތުގައި ދެއްކުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފައެވެ.

ޕާކިސްތާނުގެ އޮފިޝަލުންނާއި، އެކަޑެމިކް ދާއިރާގެ ބޭފުޅުންނާއި، ޑިޕްލޮމެޓިކް ވަސީލަތްތައް މެދުވެރިކޮށް، އިންޑިއާއިން "ފެން ހަތިޔާރެއްގެ ގޮތުގައި" ބޭނުންކުރާކަމުގެ ބިރުވެރިކަން ތަކުރާރުކޮށް ދަނީ ފަތުރަމުންނެވެ. މިއީ އިންޑިއާއިން ވަރަށް ފަރުވާތެރިކަމާއެކު އިޙްތިރާމްކުރަމުންދާ މުޢާހަދާއާ ހަވާލާދީ ކުރާ ކަމެކެވެ.

ކޯރުގެ މަތީ ސަރަޙައްދުގައި އޮތް ޤައުމަކީ ނުރައްކަލެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރާ މި ވާހަކަތަކަކީ، މުޢާހަދާގެ ތާރީޚަށް އަހުލުވެރިނޫން ބައިނަލްއަޤްވާމީ ފަރާތްތަކުގެ މެދުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް މަޤްބޫލުވެފައިވާ ވާހަކަތަކެކެވެ. ޕާކިސްތާނުން މިކަން ބޭނުންކުރަނީ ޑިޕްލޮމެޓިކް ފިއްތުންތައް ކުރިމަތިކުރުވުމަށާއި، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ހަމްދަރުދީ ހޯދުމަށާއި، މުޢާހަދާގެ ދަށުން އިންޑިއާއަށް ލިބިގެންވާ ޤާނޫނީ ޙައްޤުތައް ބޭނުންކުރުމަށް ހުރަސްއެޅުމަށެވެ.

މި އިސްތިރާތީޖީގެ އެންމެ ބޮޑު ޖޯކަކީ، އިންޑިއާއިން މި މުޢާހަދާއާ ޚިލާފު އެންމެ ކަމެއްވެސް ކޮށްފައި ނުވުމެވެ. 1965 ގެ ހަނގުރާމައިގައި ވެސް، 1971 ގެ ހަނގުރާމައިގައި ވެސް، 1999 ގެ ކާރްގިލް ކުރިމަތިލުމުގައި ވެސް، އަދި މުޢާހަދާއަށް އަމަލުކުރަން ފެށި ފަސްދޮޅަސް ފަސް އަހަރުގެ ތެރޭގައި އެއްވެސް ހިސާބެއްގައި އިންޑިއާއިން މުޢާހަދާއާ ޚިލާފުވެފައެއް ނުވެއެވެ. ޕާކިސްތާނުން އެ ޤައުމުގެ ބިން ބޭނުންކޮށްގެން އިންޑިއާއާ ދެކޮޅަށް ދައުލަތުގެ އެހީތެރިކަމާއެކު ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލުތައް ހިންގަމުން ދިޔައިރުވެސް، އިންޑިއާއިން ދިޔައީ މުޢާހަދާއަށް ބޯލަނބަމުންނެވެ.

އިންޑިއާއަށް ކުރާ އަސަރުތައް:

ހާސިލުނުކުރެވިފައިވާ ތަރައްޤީގެ ފުރުޞަތުތައް މި މުޢާހަދާގެ ހުރަސްތަކުގެ ސަބަބުން އިންޑަސް ކޯރުގެ ސަރަޙައްދުގައި އިންޑިއާގެ ތަރައްޤީއަށް ދާއިމީ އަސަރުތަކެއް ވަނީ ކޮށްފައެވެ. ރާޖަސްތާނުގެ ބޮޑު ސަރަޙައްދަކާއި ޕަންޖާބުގެ ބައެއް ސަރަޙައްދުތަކަށް ފެން ލިބެން އޮތް ނަމަވެސް، އެ ތަންތަން އަދިވެސް އޮތީ ހަނަފަސްކޮށް ނުވަތަ އަގުބޮޑު އެހެން ވަސީލަތްތަކަށް ބަރޯސާވެފައެވެ.

ފާއިތުވި ހަ ދަހަރުގެ ތެރޭގައި ދަނޑުވެރިކަމުގެ އުފެއްދުންތެރިކަމުން ގެއްލިގެންދިޔަ މިންވަރަކީ ހިސާބު ނުކުރެވޭ ފަދަ ބޮޑު އިޤްތިޞާދީ ގެއްލުމެކެވެ.

ޖައްމޫ އަދި ކަޝްމީރުގެ ހައިޑްރޯޕަވަރ ފުރުޞަތުތައް ހުއްޓުވުން:

މީގެ އަސަރު ޖައްމޫ އަދި ކަޝްމީރަށް ކޮށްފައިވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށެވެ. މި ޔޫނިއަން ޓެރިޓަރީ އޮތީ ހުޅަނގު ކޯރުތަކުގެ މެދުގައި ކަމަށްވެފައި، އެތަނުގައި ހައިޑްރޯޕަވަރ އުފެއްދުމުގެ ބޮޑު ފުރުޞަތެއް އެބައޮތެވެ. ނަމަވެސް، އެ ތަރައްޤީއަށް ކޮންމެ ފިޔަވަޅެއްގައިވެސް ހުރަސްއެޅެނީ މުޢާހަދާގައިވާ ހުރަސްތަކާއި، ޕާކިސްތާނުގެ ނިޒާމީ އިޢުތިރާޒުތަކާއި، އަދި މައްސަލަ ހައްލުކުރުމުގެ ދިގުލައިގެންދާ ނިޒާމުގެ ސަބަބުންނެވެ.

މި މުޢާހަދާއަކީ ދެފަރާތަށް ފައިދާކުރަނިވި އޮނިގަނޑެއްގެ ބަދަލުގައި، އެ ސަރަޙައްދުތަކުގެ ރައްޔިތުންގެ އިޤްތިޞާދީ ކުރިއެރުމަށް ހުރަސްއަޅާ، ބޭރުން މަޖުބޫރުކޮށްފައިވާ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި އެ ސަރަޙައްދުތަކުގެ އާބާދީތަކުން ދެކޭ މިންވަރު ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ. މިއީ އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ބިމުން ދެމިގެންދާ ޤުދުރަތީ ވަސީލަތްތައް ތަރައްޤީކުރުމަށް ހުރަސްއަޅާ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި އެމީހުން ދެކެއެވެ.

ހަކަތައިގެ ރައްކާތެރިކަމަށް ހުރި ނުފޫޒުތައް ހުޅަނގުގެ ކޯރުތަކުން އުފެއްދިދާނެ ހައިޑްރޯޕަވަރ ނުވަތަ ފެނުން އުފައްދާ ކަރަންޓުގެ ފުރުޞަތުތަކުގެ ބޭނުން އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ހިފުމަށް އިންޑިއާއަށް އޮތް ނުކުޅެދުންތެރިކަމުގެ ސަބަބުން، ޤައުމީ ހަކަތައިގެ ރައްކާތެރިކަމަށް ސީދާ އަސަރުތަކެއް ކުރެއެވެ.

މި މުޢާހަދާގައި ހުރި ހުރަސްތަކުގެ މާނައަކީ، ސާފު، އިއާދަކުރަނިވި އަދި އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ފައިދާހުރި ހަކަތައިގެ ވަސީލަތެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވެން އޮތް ފުރުޞަތުތައް ގެއްލިގެން ދިއުމެވެ. މިއީ މި ނުބައްދަލު އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން އިންޑިއާއަށް ލިބިދީފައިވާ މަދު ޙައްޤުތަކަށްވެސް ޕާކިސްތާނުން އިސްތިރާތީޖީ ގޮތުން ހުރަސްއެޅުމުގެ ސަބަބުން ދިމާވާ ކަމެކެވެ.

އިންޑިއާގެ ދިފާޢު މި މުޢާހަދާގެ މަޤްޞަދަކީ "ހެޔޮނިޔަތާއި އެކުވެރިކަމުގެ ރޫޙެއްގައި" އިންޑަސް ކޯރުގެ ނިޒާމުގެ ފެން "އެންމެ ފުރިހަމަ އަދި އެންމެ އެދެވޭ ގޮތެއްގައި ބޭނުންކުރުން" ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، މިއަދު އެ މާޙައުލެއް ނެތެވެ. މުޢާހަދާތަކަށް ޤާނޫނީ ބާރު ލިބެނީ ހަމައެކަނި ޤާނޫނުގެ ބާރުންނެއް ނޫނެވެ. އެއީ އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކުރާ ހުރިހާ ފަރާތްތަކުން ހެޔޮނިޔަތާއެކު އެ މާއްދާތަކަށް ޢަމަލުކުރުމުންނެވެ.

ޕާކިސްތާނުން އިންޑިއާއާ ދެކޮޅަށް ޚާރިޖީ ސިޔާސަތުގެ ހަތިޔާރެއްގެ ގޮތުގައި ދައުލަތުގެ އެހީތެރިކަމާއެކު ޓެރަރިޒަމް ބޭނުންކުރާކަން ވަނީ ލިޔެކިޔުންތަކުން ސާބިތުވެފައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި 2001 ވަނަ އަހަރުގެ ޕާލަމެންޓަށް ދިން ޙަމަލާއާއި، 2008 ވަނަ އަހަރުގެ މުމްބާއީ ޙަމަލާތަކާއި، އަދި އެންމެ ފަހުން 2025 ވަނަ އަހަރުގެ އޭޕްރީލް މަހު ޕަހަލްގާމަށް ދިން ޙަމަލާ ހިމެނެއެވެ.

މިއީ އިންޑަސް ވޯޓަރސް ޓްރީޓީ (އައި.ޑަބްލިއު.ޓީ) އަށް އިންޑިއާއިން ދެމުންގެންދާ އެއްބާރުލުން ބިނާވެފައިވާ އަސާސަށް ކުރިމަތިވާ ވަރުގަދަ ގޮންޖެހުމެކެވެ. ދޭދޭ ޤައުމުތަކުގެ ދެމެދުގައިވާ އެއްބަސްވުންތަކަށް އިޙްތިރާމްކުރަންވާނީ ހޮވާލެވޭ ވަކި ކަންތައްތަކަކަށް އެކަންޏެއް ނޫނެވެ.

ދައުލަތްތަކުގެ މެދުގައި އޮންނަންޖެހޭ އަސާސީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފުވަމުން، އަނެއްކޮޅުން އެއްބަސްވުމުގެ ބައިވެރިޔާގެ ކިބައިން އޭގެ ޒިންމާތައް އުފުލުމަށް އެދުމަކީ ބަލައިގަނެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. ޚާއްޞަކޮށް އެ އެއްބަސްވުމުގެ ސަބަބުން އެ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފުވާ ފަރާތަށް ނުބައްދަލު ފައިދާތަކެއް ލިބޭނަމައެވެ.

ޕާކިސްތާނުގެ ބަދުނިޔަތުގެ ކަނޑެއްގެ ތެރޭގައި، އިންޑިއާއިން އެކަނި މުޢާހަދާއަށް ބޯލަނބާ ރަށެއްގެ ގޮތުގައި ނޯވެވޭނެއެވެ. އިންޑިއާގެ މި ފިޔަވަޅަކީ ބައިނަލްއަޤްވާމީ އެއްބަސްވުންތަކަކީ ދެފަރާތުންވެސް ޒިންމާ އުފުލަންޖެހޭ ކަމެއްކަން ހާމަކޮށްދޭ، މާ ކުރިންވެސް އަޅަންޖެހިފައިވާ ފިޔަވަޅެކެވެ.